ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ;

Με τον όρο γαστρεντερίτιδα περιγράφεται μία οξεία φλεγμονώδης ή λοιμώδης διαταραχή του στομάχου και του εντέρου, η οποία συνήθως εμφανίζεται απότομα. Ο ασθενής μπορεί να έχει διάρροια, εμετό, ναυτία, κράμπες στην κοιλιά, αδυναμία, πυρετό ή γενική κακουχία.

Στην καθημερινή πράξη, αυτό που έχει σημασία δεν είναι να βαφτίζεται κάθε διάρροια «ίωση» και να τελειώνει εκεί η συζήτηση. Έχει σημασία να εκτιμηθεί η βαρύτητα: πόσο συχνές είναι οι κενώσεις, αν υπάρχει εμετός, αν ο ασθενής μπορεί να κρατήσει υγρά, αν υπάρχει αίμα, υψηλός πυρετός, έντονος πόνος ή σημεία αφυδάτωσης.

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΥΧΝΟΤΕΡΕΣ ΑΙΤΙΕΣ;

Η γαστρεντερίτιδα μπορεί να οφείλεται σε ιούς, βακτήρια, παράσιτα ή σε κατανάλωση μολυσμένης τροφής ή νερού. Στους ενήλικες, πολύ συχνή αιτία είναι οι ιογενείς λοιμώξεις, όπως ο νοροϊός. Άλλες φορές η εικόνα μπορεί να σχετίζεται με τροφική δηλητηρίαση ή με μικρόβια που προκαλούν πιο έντονη φλεγμονή στο έντερο.

Δεν χρειάζεται κάθε περίπτωση να κάνει εξετάσεις από την πρώτη στιγμή. Όταν όμως υπάρχει αίμα, υψηλός πυρετός, έντονος πόνος, αφυδάτωση, ανοσοκαταστολή, πρόσφατο ταξίδι, λήψη αντιβιοτικών ή παρατεταμένη διάρκεια, τότε η απλή αναμονή δεν είναι πάντα σωστή επιλογή.

ΠΟΙΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΡΟΚΑΛΕΙ;

Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια ή έντονα. Άλλος ασθενής έχει λίγες υδαρείς κενώσεις και λίγο φούσκωμα, ενώ άλλος έχει πολλές διάρροιες, εμετούς, έντονη αδυναμία και αδυνατεί να πιει νερό. Αυτή η διαφορά είναι σημαντική.

• διάρροια ή πολλές υδαρείς κενώσεις,
• ναυτία ή εμετός,
• κράμπες ή πόνος στην κοιλιά,
• πυρετός ή ρίγος,
• αδυναμία, κόπωση ή ζάλη,
• απώλεια όρεξης,
• ερεθισμός στην περιοχή του πρωκτού από τις συχνές κενώσεις.

Ο ερεθισμός στον πρωκτό μετά από πολλές διάρροιες είναι συχνός. Μπορεί να προκαλέσει κάψιμο, τσούξιμο, πόνο ή επιδείνωση προϋπάρχουσας ραγάδας ή αιμορροΐδων. Αυτό δεν σημαίνει ότι η γαστρεντερίτιδα είναι πρωκτολογική πάθηση, αλλά ότι οι επαναλαμβανόμενες κενώσεις επιβαρύνουν την περιοχή.

ΤΟ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ: Η ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ

Στη γαστρεντερίτιδα, το πιο σημαντικό πρακτικό θέμα είναι η απώλεια υγρών. Η διάρροια και ο εμετός μπορούν να οδηγήσουν σε αφυδάτωση, ειδικά σε παιδιά, ηλικιωμένους, εγκύους, άτομα με χρόνια νοσήματα ή ασθενείς που δεν μπορούν να πιουν αρκετά υγρά.

Σημεία που πρέπει να προσέξει ο ασθενής είναι η έντονη δίψα, η ξηροστομία, η ζάλη, η μεγάλη αδυναμία, η μείωση των ούρων, τα πολύ σκούρα ούρα, η υπνηλία ή η σύγχυση. Όταν υπάρχουν τέτοια σημεία, η ιατρική εκτίμηση δεν πρέπει να καθυστερεί.

ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΦΑΕΙ ΚΑΝΕΙΣ;

Τις πρώτες ώρες, ειδικά όταν υπάρχει εμετός, προτεραιότητα έχει η ενυδάτωση και όχι το φαγητό. Ο ασθενής μπορεί να ξεκινήσει με μικρές γουλιές νερού ή διαλύματος ενυδάτωσης, συχνά και αργά. Όταν ο εμετός μειωθεί και αρχίσει να υπάρχει όρεξη, μπορεί να προστεθεί ήπια τροφή.

Δεν χρειάζεται καταναγκαστική δίαιτα. Συνήθως βοηθούν απλές, εύπεπτες τροφές, σε μικρές ποσότητες: ρύζι, πατάτα, φρυγανιά, μπανάνα, σούπα, κοτόπουλο ή άλλες τροφές που ο ασθενής ανέχεται. Το σώμα συνήθως δείχνει πότε είναι έτοιμο να δεχτεί φαγητό.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ;

Στην οξεία φάση καλό είναι να αποφεύγονται τα βαριά, λιπαρά, πολύ πικάντικα γεύματα, το πολύ αλκοόλ, η υπερβολική καφεΐνη και τροφές που ο ίδιος ο ασθενής βλέπει ότι επιδεινώνουν τη διάρροια ή τον πόνο στην κοιλιά.

Δεν πρέπει επίσης να γίνεται βιαστική χρήση αντιβιοτικών χωρίς ιατρική οδηγία. Οι περισσότερες ιογενείς γαστρεντερίτιδες δεν χρειάζονται αντιβίωση. Αντίθετα, η άσκοπη λήψη αντιβιοτικών μπορεί να δημιουργήσει άλλα προβλήματα στο έντερο.

ΠΟΤΕ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΓΙΑΤΡΟΣ;

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η γαστρεντερίτιδα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς με αναμονή στο σπίτι. Η ιατρική εκτίμηση είναι απαραίτητη όταν τα συμπτώματα είναι έντονα, παρατείνονται ή συνοδεύονται από σημεία που δείχνουν ότι μπορεί να υπάρχει κάτι περισσότερο από μία απλή ίωση.

• σημεία αφυδάτωσης,
• αδυναμία λήψης υγρών λόγω συνεχών εμετών,
• αίμα στα κόπρανα ή μαύρα κόπρανα,
• υψηλός ή επίμονος πυρετός,
• έντονος ή εντοπισμένος πόνος στην κοιλιά,
• διάρροια που επιμένει περισσότερο από λίγες ημέρες,
• πρόσφατη λήψη αντιβιοτικών,
• ηλικιωμένος, έγκυος, ανοσοκατασταλμένος ή ασθενής με σοβαρό χρόνιο νόσημα.

ΟΤΑΝ Η ΔΙΑΡΡΟΙΑ ΕΠΙΜΕΝΕΙ

Αν η διάρροια συνεχίζεται, αλλάζει χαρακτήρα ή συνοδεύεται από απώλεια βάρους, νυχτερινές κενώσεις, αίμα, βλέννα ή παρατεταμένο πόνο, τότε δεν μιλάμε απλώς για μια συνηθισμένη γαστρεντερίτιδα που αργεί λίγο να περάσει. Εκεί χρειάζεται διαφορετική σκέψη.

Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί εργαστηριακός έλεγχος, έλεγχος κοπράνων, γαστρεντερολογική εκτίμηση ή πρωκτολογική εξέταση όταν υπάρχουν τοπικά συμπτώματα από τον πρωκτό, όπως πόνος, αίμα, κάψιμο ή επιδείνωση γνωστής ραγάδας.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η γαστρεντερίτιδα είναι συχνή και στις περισσότερες περιπτώσεις περνάει. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε διάρροια είναι αθώα ή ότι κάθε περίπτωση πρέπει να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο. Το βασικό είναι να παρακολουθείται η ενυδάτωση, η γενική κατάσταση και τα σημεία που δεν ταιριάζουν με μία απλή, ήπια λοίμωξη.

Όταν υπάρχει έντονη διάρροια, εμετός, αφυδάτωση, αίμα, επίμονος πόνος ή συμπτώματα από την περιοχή του πρωκτού μετά από συχνές κενώσεις, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Στο ProctoCenter στη Θεσσαλονίκη, η πρωκτολογική εκτίμηση έχει θέση όταν η διάρροια έχει αφήσει ή επιδεινώσει τοπικά συμπτώματα, όπως κάψιμο, πόνο, αιμορραγία, ραγάδα ή αιμορροϊδική ενόχληση.

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ