ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟ ΕΝΤΕΡΟ: ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Ο πρωκτολόγος στη Θεσσαλονίκη Ιωάννης Παπαγιαννόπουλος είναι γενικός χειρουργός και ασχολείται για περισσότερα από δέκα χρόνια αποκλειστικά με τις παθήσεις του πρωκτού και της περιπρωκτικής περιοχής. Στην καθημερινή πράξη, συμπτώματα που αποδίδονται στο ευερέθιστο έντερο, όπως διάρροια, δυσκοιλιότητα, φούσκωμα, συχνές κενώσεις ή αίσθημα ατελούς κένωσης, μπορεί να συνυπάρχουν με ερεθισμό, πόνο, αίμα ή ενόχληση στην περιοχή του πρωκτού. Το ευερέθιστο έντερο είναι λειτουργική διαταραχή του εντέρου, χωρίς να ταυτίζεται με φλεγμονώδη νόσο, καρκίνο ή καθαρά πρωκτολογική πάθηση.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟ ΕΝΤΕΡΟ;
Το ευερέθιστο έντερο, ή σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, είναι λειτουργική διαταραχή του εντέρου. Στη βιβλιογραφία περιγράφεται με βασικά χαρακτηριστικά τον κοιλιακό πόνο, το φούσκωμα και τις αλλαγές στις κενώσεις, όπως διάρροια, δυσκοιλιότητα ή εναλλαγή των δύο.
Ο όρος λειτουργική διαταραχή σημαίνει ότι τα συμπτώματα δεν εξηγούνται από μία απλή ορατή βλάβη του εντέρου, όπως συμβαίνει σε φλεγμονή, όγκο ή στένωση. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα συμπτώματα είναι φανταστικά. Σημαίνει ότι η λειτουργία του εντέρου, η κινητικότητα, η ευαισθησία και ο τρόπος που ο ασθενής αντιλαμβάνεται τις κενώσεις παίζουν σημαντικό ρόλο.
Η βασική ιδέα
Το ευερέθιστο έντερο δεν είναι ελκώδης κολίτιδα, δεν είναι νόσος Crohn και δεν είναι καρκίνος. Είναι σύνδρομο συμπτωμάτων, κυρίως κοιλιακού πόνου, φουσκώματος και αλλαγών στις κενώσεις.
ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟ ΕΝΤΕΡΟ, ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΚΑΙ ΣΠΑΣΤΙΚΗ ΚΟΛΙΤΙΔΑ
Στην καθημερινή γλώσσα χρησιμοποιούνται διάφοροι όροι: ευερέθιστο έντερο, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, σπαστική κολίτιδα ή σπαστικό έντερο. Ο πιο σωστός ιατρικός όρος είναι σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
Ο όρος σπαστική κολίτιδα χρησιμοποιείται συχνά από τον κόσμο, αλλά μπορεί να μπερδεύει. Η λέξη κολίτιδα παραπέμπει σε φλεγμονή του παχέος εντέρου, ενώ το ευερέθιστο έντερο δεν είναι φλεγμονώδης νόσος. Για αυτό, σε ενημερωτικό ιατρικό κείμενο είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείται ο όρος ευερέθιστο έντερο ή σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ
Στη βιβλιογραφία, τα βασικά συμπτώματα που περιγράφονται είναι ο κοιλιακός πόνος, το φούσκωμα, οι αλλαγές στη συχνότητα των κενώσεων και οι αλλαγές στη μορφή των κοπράνων. Άλλοι ασθενείς περιγράφουν κυρίως διάρροια, άλλοι δυσκοιλιότητα και άλλοι εναλλαγή διάρροιας και δυσκοιλιότητας.
Μπορεί επίσης να υπάρχει αίσθημα ότι η κένωση δεν ολοκληρώνεται, αυξημένα αέρια, γουργούρισμα, πίεση στην κοιλιά ή επιδείνωση των συμπτωμάτων σε συγκεκριμένες περιόδους. Η ένταση και η συχνότητα των συμπτωμάτων δεν είναι ίδια σε όλους.
ΚΟΙΛΙΑΚΟΣ ΠΟΝΟΣ ΚΑΙ ΦΟΥΣΚΩΜΑ
Ο κοιλιακός πόνος είναι βασικό στοιχείο του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου. Μπορεί να περιγράφεται ως κράμπα, πίεση, βάρος ή διάχυτη ενόχληση. Σε αρκετές περιπτώσεις συνδέεται με την κένωση ή με την αλλαγή στη μορφή των κοπράνων.
Το φούσκωμα και τα αέρια είναι επίσης πολύ συχνά. Σε ορισμένους ασθενείς κυριαρχούν περισσότερο από τη διάρροια ή τη δυσκοιλιότητα. Στη βιβλιογραφία, το φούσκωμα περιγράφεται ως ένα από τα κλασικά συμπτώματα που συχνά συνυπάρχουν με πόνο και διαταραχή των κενώσεων.
Το ευερέθιστο έντερο δεν περιγράφεται από ένα μόνο σύμπτωμα. Συνήθως συνδυάζει πόνο, φούσκωμα και αλλαγές στις κενώσεις.
ΔΙΑΡΡΟΙΑ, ΔΥΣΚΟΙΛΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΓΕΣ
Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου μπορεί να εμφανίζεται με διαφορετικούς τύπους κενώσεων. Σε άλλους ασθενείς κυριαρχεί η διάρροια, σε άλλους η δυσκοιλιότητα, ενώ σε αρκετούς υπάρχουν εναλλαγές. Για αυτό οι όροι ευερέθιστο έντερο με διάρροια, ευερέθιστο έντερο με δυσκοιλιότητα και μικτός τύπος χρησιμοποιούνται συχνά στη βιβλιογραφία.
Η αλλαγή στη μορφή των κοπράνων είναι σημαντικό στοιχείο της περιγραφής. Υδαρείς κενώσεις, σκληρά κόπρανα, μικρές κενώσεις, αίσθημα ατελούς κένωσης ή συχνές επισκέψεις στην τουαλέτα μπορεί να βρίσκονται μέσα στο ίδιο γενικό πλαίσιο, αλλά δεν έχουν πάντα την ίδια αιτία.
ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΠΡΩΚΤΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
Το ευερέθιστο έντερο δεν είναι πάθηση του πρωκτού. Ωστόσο, οι αλλαγές στις κενώσεις μπορούν να επηρεάσουν την περιοχή. Η συχνή διάρροια μπορεί να προκαλέσει κάψιμο, υγρασία, ερεθισμό ή έξαρση αιμορροϊδικών συμπτωμάτων. Η δυσκοιλιότητα και τα σκληρά κόπρανα μπορούν να συνδεθούν με πόνο, ραγάδα ή αιμορραγία.
Σε αυτό το σημείο μπαίνει η πρωκτολογική διαφορική σκέψη. Όταν ένας ασθενής περιγράφει φούσκωμα και αλλαγές στις κενώσεις, το πρόβλημα μπορεί να είναι λειτουργικό. Όταν όμως συνυπάρχει αίμα, πόνος στον πρωκτό, κάψιμο, ραγάδα, αιμορροΐδες ή αίσθημα τραυματισμού κατά την κένωση, η περιοχή του πρωκτού αξιολογείται ξεχωριστά.
ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ
Πολλά συμπτώματα του ευερέθιστου εντέρου μπορεί να μοιάζουν με συμπτώματα άλλων παθήσεων. Κοιλιακός πόνος, διάρροια, δυσκοιλιότητα, φούσκωμα και αλλαγή στις κενώσεις μπορεί να εμφανιστούν και σε φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, λοιμώξεις, δυσανεξίες, παθήσεις του θυρεοειδούς, πολύποδες, καρκίνο του εντέρου ή άλλες καταστάσεις.
Για αυτό η βιβλιογραφία δεν αντιμετωπίζει το ευερέθιστο έντερο ως απλή ετικέτα για κάθε ενόχληση στην κοιλιά. Η περιγραφή του βασίζεται σε συγκεκριμένο σύνολο συμπτωμάτων και στην απουσία στοιχείων που να δείχνουν άλλη οργανική πάθηση.
Το συχνό λάθος
Ο όρος ευερέθιστο έντερο χρησιμοποιείται συχνά πολύ γενικά. Όμως δεν εξηγεί αυτόματα κάθε πόνο στην κοιλιά, κάθε διάρροια, κάθε δυσκοιλιότητα ή κάθε ενόχληση στον πρωκτό.
ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΕΙΣ ΝΟΣΟΥΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ
Το ευερέθιστο έντερο διαφέρει από τη νόσο Crohn και την ελκώδη κολίτιδα. Οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου χαρακτηρίζονται από φλεγμονή, η οποία μπορεί να φανεί με ενδοσκόπηση, ιστολογική εξέταση, εργαστηριακούς δείκτες ή απεικόνιση. Το ευερέθιστο έντερο δεν ορίζεται με αυτόν τον τρόπο.
Η διάκριση έχει σημασία, γιατί συμπτώματα όπως διάρροια, πόνος ή φούσκωμα μπορεί να υπάρχουν και στις δύο κατηγορίες. Το αίμα, η νυχτερινή διάρροια, η απώλεια βάρους, η αναιμία ή η επίμονη αλλαγή στις κενώσεις ανήκουν σε διαφορετικό διαγνωστικό πλαίσιο από την απλή περιγραφή ενός λειτουργικού συνδρόμου.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Το ευερέθιστο έντερο είναι συχνή λειτουργική διαταραχή του εντέρου, με βασικά συμπτώματα τον κοιλιακό πόνο, το φούσκωμα και τις αλλαγές στις κενώσεις. Δεν είναι το ίδιο με την ελκώδη κολίτιδα, τη νόσο Crohn ή τις πρωκτολογικές παθήσεις, αλλά μπορεί να συνυπάρχει με συμπτώματα που επηρεάζουν την περιοχή του πρωκτού.
Στο ProctoCenter, η σημασία του θέματος βρίσκεται κυρίως στη διαφορική σκέψη: διάρροια, δυσκοιλιότητα, αίσθημα ατελούς κένωσης, αίμα, πόνος ή κάψιμο στην περιοχή του πρωκτού δεν έχουν πάντα μία και μοναδική εξήγηση. Η διάκριση ανάμεσα σε λειτουργικά συμπτώματα του εντέρου και καθαρά πρωκτολογικές παθήσεις είναι βασικό μέρος της αξιολόγησης.
ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟ ΕΝΤΕΡΟ
Τι είναι το ευερέθιστο έντερο;
Είναι λειτουργική διαταραχή του εντέρου που χαρακτηρίζεται κυρίως από κοιλιακό πόνο, φούσκωμα και αλλαγές στις κενώσεις.
Τι σημαίνει σπαστική κολίτιδα;
Είναι καθημερινός όρος που χρησιμοποιείται συχνά για το ευερέθιστο έντερο. Ιατρικά, ο όρος σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι πιο ακριβής.
Ποια συμπτώματα περιγράφονται;
Περιγράφονται κοιλιακός πόνος, φούσκωμα, αέρια, διάρροια, δυσκοιλιότητα, εναλλαγές στις κενώσεις και αίσθημα ατελούς κένωσης.
Μπορεί να εμφανιστεί με διάρροια;
Σε ορισμένους ασθενείς κυριαρχεί η διάρροια ή οι συχνές κενώσεις. Σε άλλους κυριαρχεί η δυσκοιλιότητα ή υπάρχει εναλλαγή.
Μπορεί να εμφανιστεί με δυσκοιλιότητα;
Υπάρχει μορφή ευερέθιστου εντέρου όπου κυριαρχεί η δυσκοιλιότητα, με σκληρά κόπρανα, δυσκολία στην κένωση ή αίσθημα ατελούς κένωσης.
Σχετίζεται με αίμα;
Το αίμα δεν θεωρείται τυπικό σύμπτωμα του ευερέθιστου εντέρου. Όταν υπάρχει αίμα, μπαίνουν στη διαφορική σκέψη άλλες αιτίες από το έντερο, το ορθό ή τον πρωκτό.
Πού συνδέεται με τον πρωκτό;
Η σύνδεση είναι έμμεση. Η διάρροια μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό, ενώ η δυσκοιλιότητα και τα σκληρά κόπρανα μπορεί να σχετίζονται με πόνο, ραγάδα ή αιμορροϊδικά συμπτώματα.
Είναι φλεγμονώδης νόσος;
Το ευερέθιστο έντερο δεν είναι φλεγμονώδης νόσος όπως η νόσος Crohn ή η ελκώδης κολίτιδα.
ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΣΕΛΙΔΕΣ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΘΕΜΑ
ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟ ΕΝΤΕΡΟ ΚΑΙ ΠΡΩΚΤΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
Το ευερέθιστο έντερο μπορεί να συνυπάρχει με διάρροια, δυσκοιλιότητα, ερεθισμό, κάψιμο ή αίσθημα ατελούς κένωσης. Στο ProctoCenter, η διαφορική σκέψη περιλαμβάνει τόσο τα λειτουργικά συμπτώματα του εντέρου όσο και τις καθαρά πρωκτολογικές παθήσεις.
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ
- Lacy BE, Pimentel M, Brenner DM, et al. ACG Clinical Guideline: Management of Irritable Bowel Syndrome. American Journal of Gastroenterology. 2021. PubMed
- Black CJ, Ford AC. Diagnosis and Treatment of Irritable Bowel Syndrome: A Review. JAMA. 2020. PubMed
- Vasant DH, Paine PA, Black CJ, et al. British Society of Gastroenterology guidelines on the management of irritable bowel syndrome. Gut. 2021. PubMed
- Sperber AD, Bangdiwala SI, Drossman DA, et al. Worldwide Prevalence and Burden of Functional Gastrointestinal Disorders, Results of Rome Foundation Global Study. Gastroenterology. 2021. PubMed
- Lovell RM, Ford AC. Global prevalence of and risk factors for irritable bowel syndrome: a meta-analysis. Clinical Gastroenterology and Hepatology. 2012. PubMed
- Camilleri M. Irritable bowel syndrome: Straightening the road from the Rome criteria. Neurogastroenterology & Motility. 2020. PubMed
Το περιεχόμενο της σελίδας είναι αποκλειστικά ενημερωτικό. Δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή και δεν αντικαθιστά την εξέταση, τη διάγνωση ή την εξατομικευμένη καθοδήγηση από γιατρό.