ΚΟΛΟΝΟΣΚΟΠΗΣΗ: ΤΙ ΔΕΙΧΝΕΙ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Η κολονοσκόπηση είναι μία εξέταση για το εσωτερικό του παχέος εντέρου και του ορθού. Δεν είναι εξέταση «του πρωκτού» με τη στενή έννοια, αλλά στην πράξη συνδέεται συχνά με συμπτώματα που ξεκινούν από την περιοχή αυτή, όπως αίμα στην κένωση, αλλαγή στις κενώσεις, διάρροια, δυσκοιλιότητα ή βλέννα. Στο ProctoCenter, ο πρωκτολόγος εξηγεί συχνά τη διαφορά ανάμεσα στο πρωκτολογικό σύμπτωμα και στον έλεγχο του εντέρου, γιατί άλλο πράγμα είναι η ραγάδα ή οι αιμορροΐδες και άλλο πράγμα ο έλεγχος του παχέος εντέρου.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΟΛΟΝΟΣΚΟΠΗΣΗ;
Η κολονοσκόπηση είναι ενδοσκοπική εξέταση του παχέος εντέρου. Δηλαδή το κοιτάξουμε στο εσωτερικό του. Αυτό σημαίνεε η λέξη ενδο-σκόπηση. Με ένα λεπτό, εύκαμπτο όργανο με κάμερα, ο γιατρός βλέπει το εσωτερικό του εντέρου, δηλαδή τον βλεννογόνο του παχέος εντέρου και του ορθού. Η εξέταση δεν περιορίζεται στην είσοδο του πρωκτού. Προχωρά πιο πάνω, μέσα στο ορθό και στο παχύ έντερο.
Αυτό είναι σημαντικό γιατί πολλοί μπερδεύουν την κολονοσκόπηση με την πρωκτολογική εξέταση. Δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η πρωκτολογική εξέταση βλέπει την περιοχή του πρωκτού και τον τελικό πρωκτικό σωλήνα, ενώ η κολονοσκόπηση ελέγχει το εσωτερικό του παχέος εντέρου, που ονομάζεται κόλον. Οι δύο εξετάσεις μπορεί να συναντιούνται στην ίδια συζήσηση, αλλά δεν απαντούν πάντα στο ίδιο ερώτημα.
Η πρακτική ουσία
Η κολονοσκόπηση δεν είναι απλώς μία εξέταση «για το αίμα». Είναι τρόπος να δει κανείς το εσωτερικό του παχέος εντέρου, να αναγνωρίσει βλάβες του βλεννογόνου και να ξεχωρίσει αν το πρόβλημα φαίνεται να είναι εντερικό ή αν χρειάζεται άλλη πρωκτολογική σκέψη.
ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΕΙΞΕΙ;
Η κολονοσκόπηση μπορεί να δείξει βλάβες όπως πολύποδες, φλεγμονή, εκκολπώματα, έλκη, στενώσεις, όγκους ή άλλες αλλοιώσεις του βλεννογόνου. Μπορεί επίσης να επιτρέψει βιοψίες, όταν ο ενδοσκόπος κρίνει ότι χρειάζεται ιστολογική επιβεβαίωση.
Στην καθημερινή σκέψη, έχει σημασία να μην αποδίδεται κάθε σύμπτωμα αυτόματα σε αιμορροΐδες. Αίμα, αλλαγή στις κενώσεις, βλέννα, διάρροια ή πόνος μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες. Η κολονοσκόπηση είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους εξετάζεται το εσωτερικό του εντέρου, όταν το ερώτημα αφορά το παχύ έντερο.
ΚΟΛΟΝΟΣΚΟΠΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ
Ένα από τα βασικά στοιχεία της κολονοσκόπησης είναι η δυνατότητα αναγνώρισης πολυπόδων. Οι πολύποδες δεν δίνουν πάντα συμπτώματα. Μπορεί να υπάρχουν χωρίς πόνο, χωρίς αίμα και χωρίς αλλαγή στην καθημερινότητα. Ακριβώς γι’ αυτό η κολονοσκόπηση έχει κεντρική θέση στον έλεγχο του παχέος εντέρου.
Όταν εντοπίζεται ένας πολύποδας, η σημασία του δεν κρίνεται μόνο από το αν «φαίνεται μικρός» ή «φαίνεται μεγάλος». Έχει σημασία ο τύπος, το μέγεθος, η θέση, ο αριθμός και το ιστολογικό αποτέλεσμα, όταν αφαιρεθεί ή σταλεί για εξέταση.πρεπει να καταλάβουμε αν ειναι κολοήθης ή οχι.
Οι πολύποδες είναι εύρημα. Και αυτό είναι από τα σημεία που κάνουν την κολονοσκόπηση διαφορετική από μια απλή εκτίμηση συμπτωμάτων, περισσότερο ειναι επεμβατική διαγνωστική διαδικασία
ΚΟΛΟΝΟΣΚΟΠΗΣΗ ΚΑΙ ΑΙΜΑ ΣΤΑ ΚΟΠΡΑΝΑ
Το αίμα στα κόπρανα είναι από τα συμπτώματα που δημιουργούν τη μεγαλύτερη σύγχυση. Μπορεί να είναι ανοιχτο κόκκινο, να φαίνεται στο χαρτί, να στάζει στη λεκάνη ή να αναμειγνύεται με τα κόπρανα. Η μορφή της αιμορραγίας δίνει πληροφορίες, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για ασφαλές συμπέρασμα.
Από πρωκτολογική πλευρά, αίμα μπορεί να εμφανιστεί σε ραγάδα, αιμορροΐδες ή τοπικό ερεθισμό. Από εντερική πλευρά, αίμα μπορεί να σχετίζεται με φλεγμονή, πολύποδες ή άλλες βλάβες. Η κολονοσκόπηση μπαίνει στη συζήτηση όταν το ερώτημα δεν σταματά στην είσοδο του πρωκτού, αλλά αφορά το εσωτερικό του ορθού και του παχέος εντέρου.
ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΙΣ ΚΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΤΕΡΟ
Η αλλαγή στις κενώσεις είναι ένας γενικός όρος. Μπορεί να σημαίνει διάρροια, δυσκοιλιότητα, εναλλαγή διάρροιας και δυσκοιλιότητας, βλέννα, αίσθημα ατελούς κένωσης ή αλλαγή στη μορφή των κοπράνων. Δεν είναι όλα ίδια και δεν οδηγούν όλα στην ίδια υπόθεση.
Η κολονοσκόπηση μπορεί να βοηθήσει όταν το ερώτημα αφορά το εσωτερικό του εντέρου. Αν όμως τα συμπτώματα είναι καθαρά τοπικά, όπως πόνος στην είσοδο του πρωκτού, κάψιμο μετά την κένωση ή αίσθηση σκισίματος, τότε η πρωκτολογική εξέταση έχει διαφορετικό ρόλο.
Το μπέρδεμα με τα συμπτώματα
Πολλές φορές ο ασθενής λέει «έχω πονόκοιλο», ενώ στην πραγματικότητα περιγράφει πόνο στον πρωκτό. Άλλες φορές λέει «έχω αιμορροΐδες», ενώ το σύμπτωμα χρειάζεται έλεγχο του εντέρου. Εκεί χρειάζεται καθαρή διάκριση ανάμεσα στο σύμπτωμα και στην αιτία, μόνο απο γιατρό.
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΝΤΕΡΟΥ
Η κολονοσκόπηση χρειάζεται καθαρό έντερο. Αν μέσα στο παχύ έντερο υπάρχουν υπολείμματα κοπράνων, η ορατότητα μειώνεται και η εξέταση μπορεί να μην απαντήσει σωστά στο ερώτημα. Γι’ αυτό η προετοιμασία του εντέρου δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι μέρος της ίδιας της αξιοπιστίας της εξέτασης. Ακολουθήστε αυστηρα τις οδηγίες του γιατρού.
Στη βιβλιογραφία δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην ποιότητα της προετοιμασίας, γιατί η καλή ορατότητα βοηθά στην αναγνώριση πολυπόδων και άλλων βλαβών. Η προετοιμασία αφορά συνήθως ειδική αγωγή καθαρισμού του εντέρου και οδηγίες που δίνονται από τον γιατρό ή το ενδοσκοπικό τμήμα. Ακολουθήστε αυστηρα τις οδηγίες του γιατρού.
ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΩΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ;
Η εξέταση γίνεται με κολονοσκόπιο, δηλαδή με έναν εύκαμπτο σωλήνα που έχει κάμερα και φως. Το όργανο περνά από τον πρωκτό, ελέγχει το ορθό και προχωρά στο παχύ έντερο. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης μπορεί να γίνει λήψη βιοψιών ή αφαίρεση πολυπόδων, ανάλογα με τα ευρήματα.
Η εμπειρία της κολονοσκόπησης δεν είναι ίδια για όλους, γιατί εξαρτάται από την προετοιμασία, την ανατομία, το ιστορικό, τον λόγο της εξέτασης και τον τρόπο που γίνεται η ενδοσκόπηση. Αυτό που έχει σημασία για το άρθρο είναι η λογική της εξέτασης: άμεση εικόνα του εσωτερικού του παχέος εντέρου.
ΤΙ ΔΕΝ ΑΠΑΝΤΑ ΠΑΝΤΑ Η ΚΟΛΟΝΟΣΚΟΠΗΣΗ;
Μία φυσιολογική κολονοσκόπηση δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει κανένα σύμπτωμα ή καμία ενόχληση. Σημαίνει ότι ο βλεννογόνος του παχέος εντέρου δεν έδειξε συγκεκριμένα ευρήματα μέσα στα όρια της εξέτασης. Αν όμως υπάρχει πόνος στην είσοδο του πρωκτού, κάψιμο, φαγούρα, μικρή πληγή ή ραγάδα, αυτά μπορεί να χρειάζονται άλλη εξέταση, από χειρουργό ,πρωκτοόγο.
Αυτό είναι πολύ συχνό μπέρδεμα. Ο ασθενής κάνει κολονοσκόπηση, είναι «καθαρή», αλλά συνεχίζει να έχει πόνο στην κένωση. Εκεί το πρόβλημα μπορεί να μην ήταν ποτέ στο παχύ έντερο. Μπορεί να ήταν στην περιοχή του πρωκτού, στο δέρμα, στον σφιγκτήρα ή στον τρόπο της κένωσης.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η κολονοσκόπηση είναι βασική εξέταση για το εσωτερικό του παχέος εντέρου και του ορθού. Μπορεί να δείξει πολύποδες, φλεγμονές, αλλοιώσεις του βλεννογόνου και άλλα ευρήματα που δεν φαίνονται με απλή εξωτερική εξέταση. Έχει ιδιαίτερη σημασία όταν η συζήτηση αφορά αίμα στα κόπρανα, αλλαγές στις κενώσεις, βλέννα, διάρροια, δυσκοιλιότητα ή έλεγχο του παχέος εντέρου.
Από την άλλη, δεν αντικαθιστά την πρωκτολογική εξέταση. Αν το πρόβλημα είναι καθαρά τοπικό, όπως κάψιμο, πόνος στην κένωση, ραγάδα, φαγούρα ή αιμορροϊδική ενόχληση, η σκέψη δεν σταματά στην κολονοσκόπηση. Γι’ αυτό έχει σημασία να ξεχωρίζει κανείς αν το σύμπτωμα αφορά το έντερο, το ορθό ή την περιοχή του πρωκτού. Περισσότερες πληροφορίες για την πρωκτολογική προσέγγιση υπάρχουν στην αρχική σελίδα του ProctoCenter.
ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΛΟΝΟΣΚΟΠΗΣΗ
Τι εξετάζει η κολονοσκόπηση;
Η κολονοσκόπηση εξετάζει το εσωτερικό του παχέος εντέρου και του ορθού με εύκαμπτο ενδοσκόπιο που έχει κάμερα και φως.
Μπορεί να δείξει πολύποδες;
Ναι. Οι πολύποδες είναι από τα βασικά ευρήματα που μπορεί να αναγνωριστούν στην κολονοσκόπηση. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να αφαιρεθούν και να σταλούν για ιστολογική εξέταση.
Φαίνεται και το ορθό στην κολονοσκόπηση;
Ναι. Η κολονοσκόπηση περνά από το ορθό και συνεχίζει προς το παχύ έντερο, άρα μπορεί να δώσει εικόνα και για το εσωτερικό του ορθού.
Είναι ίδια με την πρωκτολογική εξέταση;
Όχι. Η κολονοσκόπηση ελέγχει το εσωτερικό του παχέος εντέρου και του ορθού. Η πρωκτολογική εξέταση εστιάζει στην περιοχή του πρωκτού και στις τοπικές βλάβες.
Γιατί χρειάζεται καθαρό έντερο;
Η καθαρή προετοιμασία βοηθά την ορατότητα του βλεννογόνου. Όταν υπάρχουν υπολείμματα κοπράνων, μπορεί να μειωθεί η ποιότητα της εξέτασης.
Σχετίζεται η κολονοσκόπηση με το αίμα στα κόπρανα;
Ναι, όταν το ερώτημα αφορά πιθανή εντερική αιτία αιμορραγίας. Το αίμα μπορεί να έχει πρωκτολογική ή εντερική προέλευση και η διάκριση έχει σημασία.
Σχετίζεται με αλλαγές στις κενώσεις;
Μπορεί να μπει στη διαγνωστική σκέψη όταν υπάρχουν αλλαγές στις κενώσεις, όπως διάρροια, δυσκοιλιότητα, βλέννα ή αλλαγή στη μορφή των κοπράνων.
Μπορεί να είναι φυσιολογική ενώ υπάρχουν συμπτώματα;
Ναι. Παράδειγμα, αν τα συμπτώματα προέρχονται από την περιοχή του πρωκτού, όπως ραγάδα, ερεθισμός, κνησμός ή αιμορροϊδική ενόχληση, η κολονοσκόπηση μπορεί να μην απαντά πλήρως στο τοπικό πρόβλημα.
ΑΡΘΡΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΝ
ΚΟΛΟΝΟΣΚΟΠΗΣΗ, ΕΝΤΕΡΟ ΚΑΙ ΠΡΩΚΤΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
Η κολονοσκόπηση δίνει εικόνα για το εσωτερικό του παχέος εντέρου και του ορθού. Τα συμπτώματα όμως από την περιοχή του πρωκτού, όπως πόνος, κάψιμο, κνησμός, ραγάδα ή αιμορροϊδική ενόχληση, μπορεί να χρειάζονται διαφορετική πρωκτολογική σκέψη.
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Colonoscopy. NIDDK / NIH. NIDDK
- American Society for Gastrointestinal Endoscopy. Understanding Colonoscopy. ASGE Patient Information. ASGE
- American Society for Gastrointestinal Endoscopy. Bowel Preparation Before Colonoscopy. ASGE. ASGE
- Johnson DA, Barkun AN, Cohen LB, et al. Optimizing adequacy of bowel cleansing for colonoscopy: recommendations from the US Multi-Society Task Force on Colorectal Cancer. Gastroenterology. 2014. PubMed
- Gupta S, Lieberman D, Anderson JC, et al. Recommendations for Follow-Up After Colonoscopy and Polypectomy. Gastrointestinal Endoscopy. 2020. PubMed
Το περιεχόμενο του άρθρου είναι αποκλειστικά ενημερωτικό. Δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή και δεν αντικαθιστά την εξέταση, τη διάγνωση ή την εξατομικευμένη καθοδήγηση από γιατρό.